ŚWIADCZENIA RODZINNE
Podstawa prawna
Świadczenia rodzinne realizowane są na podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r.
o świadczeniach rodzinnych.
Celem świadczeń rodzinnych jest częściowe pokrycie wydatków związanych z utrzymaniem dziecka oraz wsparcie rodzin znajdujących się w trudniejszej sytuacji życiowej i materialnej.
PODSTAWOWE POJĘCIA
Rodzina
Przez rodzinę rozumie się odpowiednio:
• małżonków,
• rodziców dzieci,
• opiekuna faktycznego dziecka,
• pozostające na utrzymaniu dzieci do ukończenia 25 roku życia,
• dziecko legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub inne świadczenie opiekuńcze.
Do członków rodziny nie zalicza się:
• dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego,
• dziecka pozostającego w związku małżeńskim,
• pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko.
Opiekun faktyczny dziecka
Opiekunem faktycznym dziecka jest osoba faktycznie opiekująca się dzieckiem, która wystąpiła do sądu rodzinnego z wnioskiem o jego przysposobienie (adopcję).
Osoba ucząca się
Osobą uczącą się jest pełnoletnia osoba ucząca się w szkole lub szkole wyższej, niepozostająca na utrzymaniu rodziców z powodu ich śmierci albo posiadająca ustalone wyrokiem sądu lub ugodą sądową prawo do alimentów od rodziców.
Osoba samotnie wychowującej dziecko
Osoba samotnie wychowująca dziecko to osoba: panna, kawalera, wdowa, wdowiec, osoba pozostająca w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osoba rozwiedziona.
Do osoby samotnie wychowującej dziecko nie zalicza się osoby, która wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem.
Szkoła
Przez szkołę rozumie się w szczególności:
• szkołę podstawową,
• szkołę ponadpodstawową,
• szkołę artystyczną realizującą obowiązek szkolny lub obowiązek nauki,
• szkołę wyższą,
• odpowiednie szkoły lub placówki funkcjonujące w systemach oświaty innych państw.
Beneficjent ochrony tymczasowej
Prawo do świadczeń rodzinnych mogą posiadać również cudzoziemcy spełniający warunki określone w ustawie, w tym osoby korzystające z ochrony tymczasowej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
USTALANIE DOCHODU RODZINY
Rok bazowy
Prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od dochodu ustala się na podstawie dochodów uzyskanych przez członków rodziny w roku bazowym.
Rok bazowy oznacza rok kalendarzowy poprzedzający okres zasiłkowy, z uwzględnieniem przepisów dotyczących uzyskania i utraty dochodu.
Utrata dochodu
Jeżeli po roku bazowym członek rodziny utracił dochód, dochód ten nie jest uwzględniany przy ustalaniu prawa do świadczeń.
Za utratę dochodu uważa się między innymi:
• uzyskanie prawa do urlopu wychowawczego,
• utrata zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych,
• utrata zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,
• utrata zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej, renty socjalnej, dodatku dopełniającego, rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1051 oraz z 2025 r. poz. 620), lub świadczenia pieniężnego przyznanego na zasadach określonych w ustawie z dnia 8 lutego 2023 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym członkom rodziny funkcjonariuszy lub żołnierzy zawodowych, których śmierć nastąpiła w związku ze służbą albo podjęciem poza służbą czynności ratowania życia lub zdrowia ludzkiego albo mienia (Dz. U. poz. 658),
• wykreślenie z rejestru pozarolniczej działalności gospodarczej lub zawieszeniem jej wykonywania w rozumieniu art. 16b ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2025 r. poz. 197, 620 i 621) lub art. 36aa ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 350, 620, 622, 769, 820 i 1083),
• utrata zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,
• utrata zasądzonych świadczeń alimentacyjnych w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do tych świadczeń lub utratą świadczeń pieniężnych wypłacanych
w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do świadczeń alimentacyjnych;
• utrata świadczenia rodzicielskiego,
• utrata zasiłku macierzyńskiego, o którym mowa w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników,
• utrata stypendium doktoranckiego określonego w art. 209 ust. 1 i 7 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce;
Uzyskanie dochodu
Jeżeli po roku bazowym członek rodziny uzyskał dochód, dochód ten podlega uwzględnieniu przy ustalaniu prawa do świadczeń.
Za uzyskanie dochodu uważa się między innymi:
• zakończenie urlopu wychowawczego,
• uzyskanie zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych,
• uzyskanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,
• uzyskanie zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej, renty socjalnej, dodatku dopełniającego, rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, lub świadczenia pieniężnego przyznanego na zasadach określonych w ustawie z dnia 8 lutego 2023 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym członkom rodziny funkcjonariuszy lub żołnierzy zawodowych, których śmierć nastąpiła w związku ze służbą albo podjęciem poza służbą czynności ratowania życia lub zdrowia ludzkiego albo mienia,
• rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej lub wznowieniem jej wykonywania po okresie zawieszenia w rozumieniu art. 16b ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników lub art. 36aa ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych,
• uzyskanie zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,
• uzyskanie świadczenia rodzicielskiego,
• uzyskanie zasiłku macierzyńskiego, o którym mowa w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników,
• uzyskanie stypendium doktoranckiego określonego w art. 209 ust. 1 i 7 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.
RODZAJE ŚWIADCZEŃ RODZINNYCH
Świadczenia rodzinne obejmują:
1. Zasiłek rodzinny.
2. Dodatki do zasiłku rodzinnego.
3. Jednorazową zapomogę z tytułu urodzenia dziecka (becikowe).
4. Zasiłek pielęgnacyjny.
5. Świadczenie pielęgnacyjne.
6. Świadczenie rodzicielskie.
ZASIŁEK RODZINNY
Komu przysługuje
Zasiłek rodzinny przysługuje:
• rodzicom lub jednemu z rodziców dziecka,
• opiekunowi prawnemu dziecka,
• opiekunowi faktycznemu dziecka,
• osobie uczącej się.
Kryterium dochodowe
Prawo do zasiłku rodzinnego przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza:
• 674 zł miesięcznie, lub
• 764 zł miesięcznie, jeżeli członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności.
Wysokość zasiłku rodzinnego
|
Wiek dziecka |
Kwota miesięczna |
|
do ukończenia 5 roku życia |
95 zł |
|
powyżej 5 roku życia do ukończenia 18 roku życia |
124 zł |
|
powyżej 18 roku życia do ukończenia 24 roku życia |
135 zł |
Okres przyznania
Zasiłek rodzinny przyznawany jest na okres zasiłkowy, nie dłużej jednak niż do końca miesiąca, w którym dziecko:
• ukończy 18 lat,
• ukończy 21 lat i zakończy naukę w szkole,
• ukończy 24 lata w przypadku osoby niepełnosprawnej kontynuującej naukę
.
Kiedy nie przysługuje
Zasiłek rodzinny nie przysługuje między innymi, gdy:
• dziecko pozostaje w związku małżeńskim,
• dziecko zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie,
• osoba ucząca się pozostaje w związku małżeńskim,
• członkowi rodziny przysługuje za granicą świadczenie o podobnym charakterze, z uwzględnieniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
DODATKI DO ZASIŁKU RODZINNEGO
Dodatki przysługują wyłącznie osobom posiadającym prawo do zasiłku rodzinnego.
Rodzaje dodatków
• z tytułu urodzenia dziecka,
• z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego,
• z tytułu samotnego wychowywania dziecka,
• z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej,
• z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego,
• z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego,
• z tytułu podjęcia przez dziecko nauki poza miejscem zamieszkania.
Okres przyznania dodatków uzależniony jest od rodzaju dodatku i okoliczności uzasadniających jego przyznanie.
JEDNORAZOWA ZAPOMOGA Z TYTUŁU URODZENIA DZIECKA (BECIKOWE)
Komu przysługuje
• matce lub ojcu dziecka,
• opiekunowi prawnemu,
• opiekunowi faktycznemu dziecka.
Kryterium dochodowe
Dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie może przekraczać 1 922 zł miesięcznie.
Wysokość świadczenia
1 000 zł jednorazowo na dziecko.
Termin złożenia wniosku
Wniosek należy złożyć w terminie 12 miesięcy od dnia narodzin dziecka.
Kiedy nie przysługuje
• po upływie ustawowego terminu na złożenie wniosku,
• w przypadku niespełnienia kryterium dochodowego,
• gdy nie zostały spełnione warunki określone w ustawie.
ZASIŁEK PIELĘGNACYJNY
Komu przysługuje
• niepełnosprawnemu dziecku,
• osobie niepełnosprawnej powyżej 16 roku życia ze znacznym stopniem niepełnosprawności,
• osobie niepełnosprawnej powyżej 16 roku życia z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 21 roku życia,
• osobie, która ukończyła 75 lat.
Wysokość świadczenia
215,84 zł miesięcznie.
Okres przyznania
• na okres ważności orzeczenia,
• bezterminowo w przypadku orzeczeń wydanych na stałe,
• bezterminowo dla osób, które ukończyły 75 rok życia.
Kiedy nie przysługuje
• osobie pobierającej dodatek pielęgnacyjny,
• osobie umieszczonej w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie,
• gdy na pokrycie wydatków związanych z pielęgnacją przysługują podobne świadczenia za granicą.
ŚWIADCZENIE PIELĘGNACYJNE
Komu przysługuje
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom sprawującym opiekę nad osobą legitymującą się odpowiednim orzeczeniem o niepełnosprawności do ukończenia 18 roku życia.
Uprawnionymi mogą być między innymi:
• matka lub ojciec,
• opiekun faktyczny dziecka,
• rodzina zastępcza spokrewniona,
• osoba prowadząca rodzinny dom dziecka,
• inne osoby zobowiązane do alimentacji.
Świadczenie nie jest uzależnione od kryterium dochodowego.
Wysokość świadczenia
3 286 zł miesięcznie od 1 stycznia 2025 r.
3 386 zł miesięcznie od 1 stycznia 2026 r.
Okres przyznania
• na okres ważności orzeczenia o niepełnosprawności,
• bezterminowo, jeśli orzeczenie zostało wydane na stałe.
Kiedy nie przysługuje
• gdy osoba wymagająca opieki nie posiada wymaganego orzeczenia,
• gdy zachodzą przesłanki wyłączające określone w ustawie,
• w przypadkach objętych przepisami o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
ŚWIADCZENIE RODZICIELSKIE
Komu przysługuje
Świadczenie rodzicielskie przysługuje osobom, które nie mają prawa do zasiłku macierzyńskiego lub uposażenia macierzyńskiego, w szczególności:
• matce lub ojcu dziecka,
• opiekunowi faktycznemu dziecka,
• rodzinie zastępczej (z wyjątkiem zawodowej),
• osobie, która przysposobiła dziecko.
Wysokość świadczenia
1 000 zł miesięcznie.
Świadczenie nie jest uzależnione od dochodu rodziny.
Podstawowy okres przyznania
|
Liczba dzieci urodzonych przy jednym porodzie |
Okres |
|
1 dziecko |
52 tygodnie |
|
2 dzieci |
65 tygodni |
|
3 dzieci |
67 tygodni |
|
4 dzieci |
69 tygodni |
|
5 i więcej dzieci |
71 tygodni |
Wydłużenie okresu pobierania świadczenia
Okres pobierania świadczenia rodzicielskiego może zostać wydłużony w przypadku hospitalizacji dziecka po porodzie.
Dziecko urodzone przed ukończeniem 28 tygodnia ciąży lub z masą urodzeniową do 1000 g
Świadczenie wydłuża się o tydzień za każdy tydzień pobytu dziecka w szpitalu, maksymalnie do ukończenia 15 tygodnia po porodzie.
Dziecko urodzone po ukończeniu 28 tygodnia i przed ukończeniem 37 tygodnia ciąży
Świadczenie wydłuża się o tydzień za każdy tydzień hospitalizacji dziecka, maksymalnie do ukończenia 8 tygodnia po porodzie.
Dziecko urodzone po ukończeniu 37 tygodnia ciąży
Wydłużenie przysługuje, jeżeli hospitalizacja trwała co najmniej 2 kolejne dni, a pierwszy dzień pobytu przypadał między 5 a 28 dniem po porodzie.
Niepełny tydzień hospitalizacji zaokrągla się w górę do pełnego tygodnia.
Kiedy świadczenie nie przysługuje
• gdy rodzic pobiera zasiłek macierzyński lub uposażenie macierzyńskie,
• gdy dziecko zostało umieszczone w pieczy zastępczej,
• gdy osoba sprawująca opiekę zaprzestała osobistej opieki nad dzieckiem,
• gdy na to samo dziecko pobierane jest podobne świadczenie za granicą.
OKRES ZASIŁKOWY
Okres zasiłkowy trwa od 1 listopada do 31 października następnego roku.
TERMINY SKŁADANIA WNIOSKÓW
Wnioski na nowy okres zasiłkowy można składać:
• od 1 lipca – drogą elektroniczną,
• od 1 sierpnia – w formie papierowej.
TERMINY ROZPATRYWANIA WNIOSKÓW
Jeżeli wniosek wraz z kompletem dokumentów zostanie złożony:
|
Termin złożenia wniosku |
Termin rozpatrzenia i wypłaty |
|
do 31 sierpnia |
do 30 listopada |
|
od 1 września do 31 października |
do 31 grudnia |
|
od 1 listopada do 31 grudnia |
do końca lutego następnego roku |
OBOWIĄZEK ZGŁASZANIA ZMIAN
Osoba pobierająca świadczenia rodzinne jest zobowiązana do niezwłocznego poinformowania organu o każdej zmianie mającej wpływ na prawo do świadczeń, w szczególności dotyczącej:
• składu rodziny,
• miejsca zamieszkania,
• uzyskania dochodu,
• utraty dochodu,
• uzyskania świadczeń za granicą,
• uzyskania lub utraty prawa do alimentów,
• uzyskania lub utraty orzeczenia o niepełnosprawności.
Nienależnie pobrane świadczenia podlegają zwrotowi na zasadach określonych w obowiązujących przepisach prawa.
Pobierz aktualne formularze
Aktualne wzory wniosków i załączników publikowane przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej dostępne są pod adresem:
Wzory wniosków i załączników do świadczeń rodzinnych (MRPiPS)
Uwaga: Wnioski na nowy okres świadczeniowy można składać od 1 lipca drogą elektroniczną oraz od 1 sierpnia w formie papierowej. Prawo do świadczeń ustalane jest na okres od 1 listopada do 31 października następnego roku kalendarzowego.
Gdzie złożyć wniosek?
Wnioski o świadczenia rodzinne można składać:
• osobiście w MOPS,
• elektronicznie za pośrednictwem portalu Emp@tia,
• za pośrednictwem bankowości elektronicznej udostępniającej usługę składania wniosków,
• za pośrednictwem innych platform wskazanych przez właściwy organ.
https://www.gov.pl/web/rodzina/komunikaty-dotyczace-swiadczen-rodzinnych-sr