ŚWIADCZENIA FUNDUSZU ALIMENTACYJNEGO
FUNDUSZ ALIMENTACYJNY
Świadczenia z funduszu alimentacyjnego stanowią formę wsparcia dla osób uprawnionych do alimentów, które pomimo posiadania zasądzonych alimentów nie otrzymują ich z powodu bezskutecznej egzekucji prowadzonej wobec dłużnika alimentacyjnego.
Kto może otrzymać świadczenie?
Prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego przysługuje osobie uprawnionej do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja alimentów jest bezskuteczna.
Świadczenia przysługują:
✔ do ukończenia 18 roku życia,
✔ do ukończenia 25 roku życia, jeżeli osoba uczy się w szkole lub szkole wyższej,
✔ bez względu na wiek, jeżeli osoba posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Kiedy świadczenie nie przysługuje?
Świadczenie nie przysługuje osobie uprawnionej, jeżeli:
✖ została umieszczona w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie,
✖ została umieszczona w pieczy zastępczej,
✖zawarła związek małżeński,
✖nie posiada prawomocnie zasądzonych alimentów,
✖ egzekucja alimentów nie została uznana za bezskuteczną,
✖ dochód rodziny przekracza kryterium dochodowe w stopniu powodującym utratę prawa do świadczenia po zastosowaniu mechanizmu „złotówka za złotówkę”.
Wysokość świadczenia
Świadczenie z funduszu alimentacyjnego przysługuje w wysokości ustalonych alimentów, jednak nie wyższej niż:
1 000 zł miesięcznie
Źródło: art. 10 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.
Jeżeli zasądzone alimenty są niższe niż 1 000 zł, świadczenie wypłacane jest w wysokości zasądzonych alimentów.
Kryterium dochodowe
Od 1 października 2026 r.
Prawo do świadczeń przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza:
1 665 zł miesięcznie na osobę w rodzinie (do 30 września 2026 r. 1 209 zł miesięcznie)
Źródło: Obwieszczenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 22 stycznia 2026 r.
Mechanizm „złotówka za złotówkę”
W przypadku przekroczenia kryterium dochodowego świadczenie nie jest automatycznie odbierane.
Kwota świadczenia jest pomniejszana o kwotę przekroczenia kryterium dochodowego.
Przykład
- kryterium dochodowe: 1665 zł,
- dochód na osobę: 1715 zł
- przekroczenie: 50 zł
Jeżeli świadczenie wynosi 800 zł, zostanie wypłacone w wysokości 750 zł.
Świadczenie nie przysługuje, gdy jego wysokość po pomniejszeniu byłaby niższa niż:
100 zł miesięcznie
Źródło: art. 9 ust. 2a–2c ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.
Dodatkowe warunki przyznania świadczenia
Bezskuteczna egzekucja
Bezskuteczna egzekucja oznacza egzekucję, w wyniku której w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu bieżących lub zaległych alimentów albo postępowanie upadłościowe, w toku którego w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie otrzymano pełnej należności
z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych.
Za bezskuteczną egzekucję uznaje się również sytuację, gdy nie można wszcząć lub prowadzić egzekucji przeciwko dłużnikowi alimentacyjnemu przebywającemu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
Osoba uprawniona
Osoba uprawniona to osoba posiadająca prawo do alimentów od rodziców ustalone wyrokiem sądu, ugodą sądową lub innym tytułem wykonawczym zatwierdzonym przez sąd, wobec której egzekucja alimentów jest bezskuteczna.
Rodzina
Rodzina to odpowiednio następujący członkowie rodziny: rodzice osoby uprawnionej, małżonek rodzica osoby uprawnionej, osoba, z którą rodzic osoby uprawnionej wychowuje wspólne dziecko, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia oraz dziecko, które ukończyło 25. rok życia otrzymujące świadczenia z funduszu alimentacyjnego lub legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów a także osoba uprawniona.
Do rodziny nie zalicza się:
- dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego,
- dziecka pozostającego w związku małżeńskim,
- rodzica osoby uprawnionej zobowiązanego tytułem wykonawczym pochodzącym lub zatwierdzonym przez sąd do alimentów na jej rzecz;
Dochód rodziny
Przy ustalaniu prawa do świadczeń uwzględnia się dochody członków rodziny.
Dochód rodziny oznacza sumę dochodów wszystkich członków rodziny podzieloną przez liczbę osób w rodzinie.
Do dochodu wlicza się m.in.:
- dochody opodatkowane podatkiem dochodowym,
- dochody niepodlegające opodatkowaniu wskazane w ustawie,
- dochody uzyskane za granicą.
Rok bazowy
Rok bazowy to rok kalendarzowy, z którego dochody są brane pod uwagę przy ustalaniu prawa do świadczeń.
Przy ustalaniu prawa do świadczeń na okres świadczeniowy rozpoczynający się 1 października 2026 r. uwzględniane są dochody uzyskane w:
2025 roku
z uwzględnieniem przepisów dotyczących utraty i uzyskania dochodu.
Utrata dochodu
Przez utratę dochodu rozumie się m.in.:
- uzyskanie prawa do urlopu wychowawczego,
- utrata zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych,
- utrata zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,
- utrata zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej, renty socjalnej, dodatku dopełniającego, rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa
w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym (Dz. U. z 2025 r. poz. 1577), lub świadczenia pieniężnego przyznanego na zasadach określonych w ustawie
z dnia 8 lutego 2023 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym członkom rodziny funkcjonariuszy lub żołnierzy zawodowych, których śmierć nastąpiła w związku ze służbą albo podjęciem poza służbą czynności ratowania życia lub zdrowia ludzkiego albo mienia (Dz. U. poz. 658),
- wykreślenie z rejestru pozarolniczej działalności gospodarczej lub zawieszeniem jej wykonywania w rozumieniu art. 16b ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2025 r. poz. 1770) lub art. 36aa ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 350, z późn. zm.),
- utrata zasądzonych świadczeń alimentacyjnych w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do tych świadczeń,
- utrata zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,
- utrata świadczenia rodzicielskiego,
- utrata zasiłku macierzyńskiego, o którym mowa w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników,
- utrata stypendium doktoranckiego określonego w art. 209 ust. 1 i 7 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm.);
Dochód utracony nie jest uwzględniany przy ustalaniu prawa do świadczeń.
Uzyskanie dochodu
Przez uzyskanie dochodu rozumie się m.in.:
- zakończenie urlopu wychowawczego,
- uzyskanie zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych,
- uzyskanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,
- uzyskanie zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej, renty socjalnej, dodatku dopełniającego, rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, lub świadczenia pieniężnego przyznanego na zasadach określonych w ustawie z dnia 8 lutego 2023 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym członkom rodziny funkcjonariuszy lub żołnierzy zawodowych, których śmierć nastąpiła w związku ze służbą albo podjęciem poza służbą czynności ratowania życia lub zdrowia ludzkiego albo mienia,
- rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej lub wznowieniem jej wykonywania po okresie zawieszenia w rozumieniu art. 16b ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników lub art. 36aa ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych,
- uzyskanie zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,
- uzyskanie świadczenia rodzicielskiego,
- uzyskanie zasiłku macierzyńskiego, o którym mowa w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników,
- uzyskanie stypendium doktoranckiego określonego w art. 209 ust. 1 i 7 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.
Nowo uzyskany dochód podlega uwzględnieniu przy ustalaniu prawa do świadczeń.
Orzeczenia o niepełnosprawności
Przy ustalaniu prawa do świadczeń może być uwzględniany znaczny stopień niepełnosprawności - oznacza to:
a) niepełnosprawność w stopniu znacznym, w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej
i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych,
b) całkowitą niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów
o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych,
c) stałą albo długotrwałą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji albo trwałą lub okresową całkowitą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji, orzeczoną na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników w celu uzyskania świadczeń określonych w tych przepisach,
d) posiadanie orzeczenia o zaliczeniu do I grupy inwalidów,
e) niezdolność do samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach
i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników;
Osoba posiadająca orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności może otrzymywać świadczenia z funduszu alimentacyjnego bez ograniczenia wieku.
Okres świadczeniowy
Okres świadczeniowy trwa:
od 1 października do 30 września następnego roku kalendarzowego
Terminy składania wniosków
od 1 lipca – drogą elektroniczną za pośrednictwem portalu Emp@tia,
od 1 sierpnia – w formie papierowej w Centrum Świadczeń Rodzinie Plac Piłsudskiego 1 (parter wieżowca Urzędu Miasta Bolesławiec).
Terminy ustalania prawa i wypłaty świadczeń
|
Wniosek złożony |
Ustalenie prawa i wypłata |
|
do 31 sierpnia |
do 31 października |
|
od 1 do 30 września |
do 30 listopada |
|
od 1 do 31 października |
do 31 grudnia |
|
od 1 do 30 listopada |
do 31 stycznia następnego roku |
|
od 1 grudnia do 31 stycznia |
do ostatniego dnia lutego następnego roku |
Podstawa prawna
- Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.
- Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.
- Obwieszczenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 22 stycznia 2026 r. w sprawie wysokości kwoty kryterium dochodowego uprawniającego do świadczeń z funduszu alimentacyjnego obowiązującego od 1 października 2026 r. (1 665 zł na osobę w rodzinie).
Formularze i dokumenty do pobrania
Osoby ubiegające się o świadczenia z funduszu alimentacyjnego mogą składać wnioski
w formie papierowej w MOPS lub elektronicznie za pośrednictwem portalu Emp@tia.
Wzory formularzy określa Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
Formularze obowiązujące przy ubieganiu się o świadczenia z funduszu alimentacyjnego
1. Wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego
Formularz podstawowy:
- FA-1 – Wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
2. Załączniki do wniosku
W zależności od sytuacji rodziny do wniosku mogą być wymagane następujące dokumenty:
- FA-1Z – Załącznik do wniosku o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
- ZFA-03 – Oświadczenie o dochodach niepodlegających opodatkowaniu osiągniętych w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy.
- ZFA-05 – Oświadczenie o wielkości gospodarstwa rolnego wyrażonej w hektarach przeliczeniowych.
- ZFA-06 – Oświadczenie o bezskuteczności egzekucji alimentów.
- FA-2 – Oświadczenie o miejscu zamieszkania, wieku, zatrudnieniu i sytuacji ekonomicznej osób zobowiązanych do alimentacji innych niż dłużnik alimentacyjny.
3. Wzór zaświadczenia
- Wzór zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji alimentów wydawanego przez organ prowadzący postępowanie egzekucyjne.
Dodatkowe dokumenty wymagane w zależności od sytuacji rodziny
Do wniosku należy dołączyć odpowiednio:
- tytuł wykonawczy zasądzający alimenty (wyrok sądu, ugoda sądowa lub ugoda zawarta przed mediatorem),
- zaświadczenie komornika lub oświadczenie potwierdzające bezskuteczność egzekucji,
- dokumenty dotyczące utraty dochodu,
- dokumenty potwierdzające uzyskanie dochodu,
- zaświadczenie o uczęszczaniu do szkoły lub szkoły wyższej przez pełnoletnią osobę uprawnioną,
- dokumenty dotyczące gospodarstwa rolnego,
- orzeczenie o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności – jeżeli ma wpływ na prawo do świadczeń,
- dokument ustanawiający opiekuna prawnego, jeśli dotyczy.
Pobierz aktualne formularze
Aktualne wzory wniosków i załączników publikowane przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej dostępne są pod adresem:
Wzory wniosków i załączników do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (MRPiPS)
Uwaga: Wnioski na nowy okres świadczeniowy można składać od 1 lipca drogą elektroniczną oraz od 1 sierpnia w formie papierowej. Prawo do świadczeń ustalane jest na okres od 1 października do 30 września następnego roku kalendarzowego.
https://www.gov.pl/web/rodzina/fundusz-alimentacyjny.
DZIAŁANIA PODEJMOWANE WOBEC DŁUŻNIKÓW ALIMENTACYJNYCH
Działania podejmowane wobec dłużnika alimentacyjnego
Podstawowe pojęcia
Zgodnie z ustawą o pomocy osobom uprawnionym do alimentów:
Dłużnik alimentacyjny – osoba zobowiązana do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, przeciwko której egzekucja okazała się bezskuteczna.
Osoba uprawniona – osoba uprawniona do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja alimentów okazała się bezskuteczna.
Bezskuteczność egzekucji – sytuacja, gdy w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu bieżących i zaległych alimentów lub nie ma możliwości prowadzenia skutecznej egzekucji wobec dłużnika.
Organ właściwy wierzyciela – wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej.
Organ właściwy dłużnika – wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dłużnika alimentacyjnego.
Organ prowadzący postępowanie egzekucyjne – organ prowadzący egzekucję alimentów lub syndyk prowadzący postępowanie upadłościowe dłużnika.
Działania podejmowane wobec dłużnika alimentacyjnego
W przypadku bezskutecznej egzekucji alimentów organ właściwy dłużnika podejmuje działania określone w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Celem tych działań jest zwiększenie skuteczności egzekucji należności alimentacyjnych oraz doprowadzenie do realizacji obowiązku alimentacyjnego wobec osób uprawnionych.
Wywiad alimentacyjny
Organ właściwy dłużnika przeprowadza wywiad alimentacyjny w celu ustalenia sytuacji rodzinnej, dochodowej, zawodowej i zdrowotnej dłużnika oraz przyczyn niewywiązywania się z obowiązku alimentacyjnego. Jednocześnie odbierane jest oświadczenie majątkowe składane pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń.
Aktywizacja zawodowa
Jeżeli dłużnik nie pracuje, organ może zobowiązać go do:
- rejestracji w powiatowym urzędzie pracy jako osoba bezrobotna albo poszukująca pracy,
- współpracy z urzędem pracy,
- przyjęcia odpowiedniego zatrudnienia lub innej formy aktywizacji zawodowej.
Współpraca z organem egzekucyjnym
Organ właściwy dłużnika współpracuje z komornikiem sądowym oraz przekazuje informacje mogące przyczynić się do skuteczniejszej egzekucji alimentów.
Uznanie za osobę uchylającą się od zobowiązań alimentacyjnych
Jeżeli dłużnik:
- uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego,
- odmawia złożenia oświadczenia majątkowego,
- nie rejestruje się w urzędzie pracy,
- odmawia przyjęcia odpowiedniego zatrudnienia,
organ może wszcząć postępowanie administracyjne w sprawie uznania dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.
Dalsze konsekwencje
Po wydaniu ostatecznej decyzji o uznaniu dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych organ właściwy dłużnika:
- składa wniosek o ściganie za przestępstwo niealimentacji określone w art. 209 Kodeksu karnego,
- kieruje do starosty wniosek o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego, jeżeli posiada on uprawnienia do kierowania pojazdami.
Przekazanie informacji do biur informacji gospodarczej
Informacje o zaległościach alimentacyjnych mogą zostać przekazane do biur informacji gospodarczej zgodnie z obowiązującymi przepisami, co może utrudniać korzystanie z usług finansowych i kredytowych.
Podstawa prawna
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2026 r. poz. 79 t.j.), w szczególności art. 2 oraz art. 3–8b.