DZIAŁANIA PODEJMOWANE WOBEC DŁUŻNIKÓW ALIMENTACYJNYCH
Działania podejmowane wobec dłużnika alimentacyjnego
Podstawowe pojęcia
Zgodnie z ustawą o pomocy osobom uprawnionym do alimentów:
Dłużnik alimentacyjny – osoba zobowiązana do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, przeciwko której egzekucja okazała się bezskuteczna.
Osoba uprawniona – osoba uprawniona do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja alimentów okazała się bezskuteczna.
Bezskuteczność egzekucji – sytuacja, gdy w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu bieżących i zaległych alimentów lub nie ma możliwości prowadzenia skutecznej egzekucji wobec dłużnika.
Organ właściwy wierzyciela – wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej.
Organ właściwy dłużnika – wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dłużnika alimentacyjnego.
Organ prowadzący postępowanie egzekucyjne – organ prowadzący egzekucję alimentów lub syndyk prowadzący postępowanie upadłościowe dłużnika.
Działania podejmowane wobec dłużnika alimentacyjnego
W przypadku bezskutecznej egzekucji alimentów organ właściwy dłużnika podejmuje działania określone w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Celem tych działań jest zwiększenie skuteczności egzekucji należności alimentacyjnych oraz doprowadzenie do realizacji obowiązku alimentacyjnego wobec osób uprawnionych.
Wywiad alimentacyjny
Organ właściwy dłużnika przeprowadza wywiad alimentacyjny w celu ustalenia sytuacji rodzinnej, dochodowej, zawodowej i zdrowotnej dłużnika oraz przyczyn niewywiązywania się z obowiązku alimentacyjnego. Jednocześnie odbierane jest oświadczenie majątkowe składane pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń.
Aktywizacja zawodowa
Jeżeli dłużnik nie pracuje, organ może zobowiązać go do:
- rejestracji w powiatowym urzędzie pracy jako osoba bezrobotna albo poszukująca pracy,
- współpracy z urzędem pracy,
- przyjęcia odpowiedniego zatrudnienia lub innej formy aktywizacji zawodowej.
Współpraca z organem egzekucyjnym
Organ właściwy dłużnika współpracuje z komornikiem sądowym oraz przekazuje informacje mogące przyczynić się do skuteczniejszej egzekucji alimentów.
Uznanie za osobę uchylającą się od zobowiązań alimentacyjnych
Jeżeli dłużnik:
- uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego,
- odmawia złożenia oświadczenia majątkowego,
- nie rejestruje się w urzędzie pracy,
- odmawia przyjęcia odpowiedniego zatrudnienia,
organ może wszcząć postępowanie administracyjne w sprawie uznania dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.
Dalsze konsekwencje
Po wydaniu ostatecznej decyzji o uznaniu dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych organ właściwy dłużnika:
- składa wniosek o ściganie za przestępstwo niealimentacji określone w art. 209 Kodeksu karnego,
- kieruje do starosty wniosek o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego, jeżeli posiada on uprawnienia do kierowania pojazdami.
Przekazanie informacji do biur informacji gospodarczej
Informacje o zaległościach alimentacyjnych mogą zostać przekazane do biur informacji gospodarczej zgodnie z obowiązującymi przepisami, co może utrudniać korzystanie z usług finansowych i kredytowych.
Podstawa prawna
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2026 r. poz. 79 t.j.), w szczególności art. 2 oraz art. 3–8b.